Kişilik bir insanı diğerlerinden farklı kılan temel özelliklerdir Bireyin kendine ait yönlerini ifade eder Bunu inanç ahlak kültür arkadaşlık ilişkileri sosyallik çıkarcılık göz rengi konuşma üslubu sorumluluk candanlık kıskançlık hüzün sinirlilik güvenilirlik yanında davranış tarzları olaylara ve insanlara bakış açıları alışkanlıklar algılar gibi daha pek çok özellik belirlemektedir İnsanda ergenlik döneminde veya daha önce şekillenmeye başlar Toplumda insanların pek çok ortak yanlarının olmasının yanı sıra kişilik özeldir ve ayırt edicidir Kişilik aslında her zaman değişebilecek bir nitelikte olmakla beraber genelde insanlarda oldukça sürekli ve kararlı bir görünümdedir
Kişilik bozukluklarında da belirtiler süreklilik gösterir
Kişilik bozuklukları ve belirtileri
Obsesif kişilik: Takıntılar kuralcılık mükemmeliyetçilik kararsızlık
Paranoid kişilik: Şikayetçi üslup şüphecilik affetmeme kincilik
Şizoid kişilik: Çekingen kişilik: Duyarsızlık yalnızlık duygusal soğukluk Utangaçlık kendini küçük görme topluma karşı duyarlılık
Sınırda kişilik: Duygusal değişkenlik kontrolsüz davranış iradesizlik
Antisosyal kişilik: Sorumsuzluk vurdumduymazlık saldırganlık insanları suçlama
Bağımlı kişilik: Başkalarından güç alma kendisini ikinci planda tutma terk edilme korkusu
Histrionik kişilik: Telkine açık olma rol yapma hep ilgiyi ve dikkati üzerine çekme isteği yüzeysellik
Obsesif kompulsif kişilik bozukluğu
Kişi düzenli mükemmeliyetçi ve katıdır İyi doğru ve güzel gibi olumlu duygularını ifade etmekte zorlanır Genelde yargılayıcı bir tutum içindedir Kararsızlığı dikkat çeker Detaya dalmaya yatkın olduğundan yaptığı işin veya sergilediği davranışın amacından ya sapar ya da unutur
Paranoid kişîlik bozukluğu
Kişi diğer insanlar tarafından sürekli olarak sömürüldüğünü kendisine zarar verilmeye çalışıldığını düşünür ve bu şekilde algılar En yakınlarının sadakatinden bile derin bir kuşku içindedir Bu sebeple insanlara güvenmez onların bütün davranışlarını olumsuz yorumlar ve şüphe ile yaklaşır
Bu bireylerin öfkeli ve kinci olmaları tipik özellikleridir Öte yandan hep aşağılandıklarına inanırlar
Şizoid kişilik bozukluğu
Kişi soğuk ve ilgisizdir Sanki duygulan körelmiş gibidir; sevinç neşe keder kaygı üzüntü öfke gibi duyguları gereği gibi hissetmez veya dışarı yansıtmaz Yakın çevresiyle hatta kendi ailesiyle bile doğru dürüst iletişim kurmaz kursa bile bunu devam ettiremez Kimseyle duygu ve düşüncelerini paylaşmaz Annesiyle babasıyla arkadaşlarıyla kardeşleriyle bir arada olmaktan oturup sohbet etmekten zevk almaz aksine böyle ortamlardan hemen uzaklaşır
Kişi hiçbir konuda düşüncesini dile getirmez; beklentilerini ideallerini planlarını açıklamaz Kendisine yöneltilen eleştiri veya övgüleri de dikkate almaz bunlara karşı umursuz davranır
Şizotipal kişilik bozukluğu
Kişinin düşünce görünüş ve davranışlarında acayiplikler vardır Kuşkucudur ve insanlarla yakın ilişki kuramaz Altıncı his telepati geleceğe dair haberler alma batıl inanışlar diğer insanların kendi duygularım algılayabileceği şeklinde düşünceleri vardır
Çekingen kişilik bozukluğu
Kişi toplum içinde rahat edemez son derece çekingen utangaç ve ürkektir Eleştiriye karşı aşırı derecede hassasiyeti vardır Sıradan bir eleştiride bile sarsılabilir Reddedilmeyi hazmedemez Başkaları tarafından onaylanmamak veya kınanmak kişide ciddi boyutlarda ruhsal travma etkisi yapar Bu kişilerin en korktukları şeylerden biri başkalarına alay konusu olmaktır
Antisosyal kişilik bozukluğu
Antisosyal kişilik bozukluğu genellikle 5-6 yaşlarında kendini göstermeye başlar Düzensizlik uyumsuzluk dengesizlik ve saldırganlık bu kişilerin yaşam biçimini ifade eder Çalışma verimleri düşük performansları bozuktur İçinde yaşadıkları toplumun temel davranış kurallarına ve prensiplerine uymaz aksine onlara saldırır şiddetle reddederler
Bu kişiler çocukluk dönemlerinden itibaren bazı belirtiler gösterirler Okuldan kaçma kopya çekme hayvanlara kötü davranma veya eziyet etme kaba kuvvete dayalı kavga saldırganlık yangın çıkartma çalma silah kullanma bu belirtilerdendir Antisosyal kişilik bozukluğunun nedeni bugün hala tam olarak bilinememektedir
Sosyopat kişilik bozukluğunda birey toplumun koyduğu ahlaki ve sosyal kurallara uymada güçlük çekmekte çevresine zarar vermekte ve bundan pişmanlık duymamaktadır Bu kişiler diğer insanlara karşı sevgi saygı ilgi ve sempati duymaz zayıf olanı ezerler Davranış ve anlatımları çelişkilidir Hep kargaşa çıkarma arzusu içindedirler toplum ve ahlâk kurallarını hiçe sayarlar
Psikopat kişilik bozukluğunda ise birey insanlara ilgi duymaz fakat onları güç kullanarak etkilemede aktiftir Bu gibi kişiler suç işlemekten zevk alırlar Geçmişlerine bakıldığında küçüklüklerinde ihmal edilmiş dengesiz anne ve babaların çocukları oldukları ortaya çıkmaktadır
Bağımlı kişilik bozukluğu
Bu kişilik bozukluğunda birey birilerine bağımlıdır ve teslimiyetli bir tutum içerisindedir Tek başına hiçbir işe kalkışamaz Hep yalnız basma kalma ve terk edilme korkusu içindedir Yalnız kaldığında ise kendini boşlukta ve çaresiz hisseder Hemen her konuda kararsızlık yaşadığından sürekli birilerinin vereceği güven ve desteğe ihtiyaç duyar
Bu kişiler kendilerine yöneltilen eleştirilere kolayca alınırlar Çoğunlukla başkalarının fikirlerine katılır kendileri yeni bir fikir üretemezler
Histrionik kişilik bozukluğu
Bu kişilerin en belirgin özellikleri sürekli dikkat çekme ilgi odağı olma istek ve ihtiyacı içinde olmalarıdır Hep beğenilmek övülmek onaylanmak isterler Aşırı duygusaldırlar Hislerini abartılı bir coşkunlukla dışa vururlar Duygu durumları yüzeysel ve değişkendir Olmadık bir konuya sıkılıp ağlarken bir arkadaşlarının kaza geçirmesine hatta ölümüne ilgisiz kalabilirler
Bu tip kişiler tavır ve davranışlarını gereği gibi kontrol edemezler Tüm davranışlarının konuşmalarının hatta konuşmamalarının ardında ilgi çekme çabası olduğu için insanlarla sürekli ve esaslı bir iletişim kuramazlar
Narsistik kişilik bozukluğu
Narsistik kişilik bozukluğu olanlar kendilerini diğer insanlardan farklı ve üstün görürler Güzel zeki yetenekli güçlü ve başarılı oldukları konusunda iddialıdırlar Zihinleri sürekli kendilerini düşünmekle meşguldür Bu kişiler adeta kendilerine aşıktırlar en çok kendilerini sever kendilerini önemserler Başkalarına ise önem ve değer vermezler Onların duygu ve düşüncelerini anlama yönünde bir gayretleri olmaz
Bu kişiler kendilerinin bir benzeri olmadığına eşsiz olduklarına inanmaktadırlar Her şartta kendilerini ön plana çıkarmak ilgiyi üzerlerine çekmek başkalarında hayranlık uyandırmak gayretindedirler İnsanlarla olan diyaloglarında üstünlük ve bilmişlik taşlarlar Başkalarının duygu ve düşüncelerini kullandıkları gibi emeklerinden ve onların ürettikleri değerlerden de menfaat sağlarlar Düşüncenin tasarlayabileceği bütün üstün niteliklerin kendilerinde toplandığını sanır kendilerince diğer insanları aşağılarlar
Pasif agresif kişilik bozukluğu
Kişinin kin nefret kızgınlık düşmanlık öfke gibi agresif davranışlara sebep olan ruhsal hareketliliği pasif direniş şeklinde kendini göstermektedir Pasif agresif kişilik bozukluğunda bireyler geleceğe karamsar bakarlar