Beyin krizi : beyin damar tıkanıklığı

[Karçiçeği]

Türk Beyin Damar Hastalıkları Derneği Başkanı Prof Dr Gazi Özdemir Türkiye’de ölüm nedenleri arasında beyin kanaması ya da beyinde damar tıkanması sonucu oluşan ”beyin krizi” hastalığının kalp krizinden sonra ikinci sırada geldiğini belirtti
Son dönemde Prof Dr Aykut Barka Tuna Huş Gönül Akkor gibi ünlü isimlerle gündeme gelen beyin hastalıklarıyla ilgili olarak Prof Dr Özdemir baş ağrısından sonra en fazla görülen beyin hastalığının ”beyin krizi” olduğuna işaret etti
Prof Dr Özdemir beyin krizinin tarifini şöyle yaptı:
”Beyin krizi beyinde temiz veya kirli kan taşıyan bir damarın beyne gelen bir pıhtı veya damar sertliği parçacığı ile tıkanması veya bir damarın ileri derecede büzüşmesi sonucu oluşan beynin kansız dolayısıyla oksijensiz ve besleyici maddelerden mahrum kalması (beyin infarktüsü) veya beyinde kanama olmasına ve beyin hücrelerinin damar dışına çıkmış olan kanın kitlesel etkisi sonucu fonksiyon yapamaz duruma gelmesine denir”
Beyin infarktüsünün aniden oluşabildiği gibi bazen birkaç saat veya birkaç gün içinde yavaş kanamanın ise çoğunlukla aniden geliştiğini belirten Prof Dr Özdemir ”Beyin kanaması ya da beyinde bir damarın tıkanması sonucu oluşan beyin krizi hastalığı ülkemizde ölüm nedenleri arasında kalp krizinden sonra ikinci sırada geliyor Kişiyi sakat bırakmada ise ilk sırada yer alıyor” dedi
Türkiye’de görülme sıklığı
Ülke genelinde beyin krizinin görülme sıklığının 100 bin kişide 175 olduğunu kaydeden Prof Dr Özdemir şöyle devam etti:

”Ülkemiz genel nüfusuna göre bir yılda ortalama 125 bin yeni beyin krizi vakası olmaktadır Beyin krizi her yaşta görülebilirse de yüzde 25 kadarı 65 yaşından önce yüzde 72′i kadarı ise 65 yaşından sonra oluşmaktadır Beyin krizi olan hastaların 1/3′ü ilk krizleri sırasında ölmekte 1/3′ü sakat olarak ve kısmen veya tamamen başkasına bağımlı olarak yaşamlarını sürdürmekte Geri kalanları ise tam olmasa bile başkasına muhtaç kalmayacak şekilde normale yakın hale gelebilmektedir”
Gelişmiş ülkelerde beyin kanaması oranının Türkiye’ye göre daha düşük olduğuna anlatan Prof Dr Özdemir ”Türkiye’de beyin krizi vakalarının yüzde 71′ini damar tıkanması yüzde 29′unu ise beyin kanaması oluşturuyor” dedi
Risk faktörleri ve nedenleri
”Beyin krizinin nedenlerinin yüzde 70′i yüksek tansiyon” diyen Prof Dr Özdemir genel risk faktörlerini ”’65 yaşın üstünde olma kalp ve şeker hastalığı damar sertliği anevrizma (damar balonu) ailede beyin krizi olması horlama fazla sigara alkol ve uyuşturucu madde kullanımı yüksek kolesterol kan koyuluğu hareketsiz bir yaşam şekli menopoz ve şişmanlık” olarak sıraladı
Sigara ve alkol kullanmayanlarda beyin krizinin 60 yaş üstünde görüldüğünü dile getiren Prof Dr Özdemir kanı sulandırmak için bol su içilmesi ve arada kan verilmesinin beyin krizinden koruduğunu söyledi
Prof Dr Gazi Özdemir ayrıca stres ve telaştan uzak durulması yürüyüş ve egzersiz yapılması yağsız dana eti bol sebze salata meyve bitkisel yağ ve az tuzlu yemeklerin tercih edilmesini önerdi
Hastanın hemen ilk saat içinde acilen hastaneye götürülmesinin önemini vurgulayan Prof Dr Özdemir beyin krizi uyarıcı veya başlangıç belirtilerini şöyle sıraladı:
”Geçici veya kalıcı vücudun bir yarısında uyuşma karıncalanma kuvvet azalması veya kaybı; bir veya iki gözde ani görme bulanması veya kaybı; konuşma veya anlamada duraklamalar veya kaybolma; bilincin koordinasyonun veya denge halinin ani bozulması şiddetli sersemlik düşme halleri; nedensiz ve aniden ortaya çıkan ve hayatınızda gördüğünüz en şiddetli baş ağrısı; diğer bulgularla birlikte şiddetli bulantı veya kusma”